Bezpiecznie w świecie samokontroli

Artykuł promocyjny

Bezpiecznie w świecie samokontroli

Jako edukator w cukrzycy bardzo chętnie wprowadzam pacjentów w świat monitorowania glikemii przez skanowanie, ponieważ na co dzień jestem świadkiem, jak poprawia to jakość ich życia. Znika lęk przed kłuciem, zwiększa się szansa uniknięcia ostrych i przewlekłych powikłań. Teraz mogę oglądać uśmiech na twarzy pacjentów i słuchać głosów zadowolenia, podziękowania za pomoc w stworzeniu szansy na lepsze życie z cukrzycą.

Samokontrola glikemii jest integralną częścią leczenia cukrzycy, a jej bieżące monitorowanie i retrospektywna ocena są warunkami poprawnego leczenia. Na podstawie wyników samokontroli pacjent podejmuje wiele istotnych decyzji i czynności przekładających się potem na ogólne wyniki terapii. Podstawowym narzędziem do samokontroli jest glukometr, nazywany przez pacjentów najlepszym przyjacielem diabetyka. To według jego wskazań pacjent modyfikuje dawkę insuliny, dobiera odpowiedni wysiłek fizyczny, komponuje posiłek, ale przede wszystkim ma możliwość uniknięcia hipoglikemii. Samokontrola jest jednak dla pacjenta wysiłkiem, nie zawsze przyjemnym i czasem unikanym obowiązkiem, dlatego z dużym zainteresowaniem obserwuję rozwój sprzętu ułatwiającego pacjentowi samokontrolę. Duży krokiem w kierunku łatwiejszej samokontroli jest system FreeStyle Libre, który zapewnia dyskrecję pomiarów wykonywanych przez skan, bez konieczności nakłuwania palców.

Samokontrola nie stoi w miejscu
Dzisiaj, gdy na rynku mamy wiele glukometrów, nasi pacjenci pytają czy można zbadać poziom glukozy i jednocześnie uniknąć bolesnego kłucia w  palec. To kiedyś nierealne marzenie wielu diabetyków stało się faktem za sprawą innowacyjnego systemu do pomiaru glukozy, który umożliwia bezbolesne badanie i dyskretny odczyt poziomu cukru. Absolutną nowością jest technologia FGM (flash glucose monitoring), czyli monitorowanie glikemii oparte na metodzie skanowania. System monitorowania glikemii flash (FreeStyle Libre) umożliwia prowadzenie samokontroli zarówno u dorosłych, jak i u dzieci od 4 roku życia. 

To, że trzeba iść z duchem czasu i że samokontrola cukrzycy nie stoi w miejscu dobrze pokazuje przykład sprzed ponad 20 lat, kiedy to polscy diabetycy mogli pomarzyć o posiadaniu własnego sprzętu do monitorowania glikemii. Młoda kobieta, u której w 1994 r. została zdiagnozowana cukrzyca, nie wiedziała jakie zmiany w jej życie wniesie ta choroba. Podawanie insuliny w domu oznaczało ryzyko hipoglikemii, które mogło być rozpoznane wówczas jedynie na podstawie objawów. Podawanie leku, wnikliwe obserwowanie własnego ciała rodziły pytania i wątpliwości pacjentki: co będzie, gdy się pomylę, co będzie, gdy hipoglikemia wystąpi w nocy i sen zamieni się w śpiączkę hipoglikemiczną. Takie myśli i doświadczenia towarzyszyły pacjentce każdego dnia, a wieczorem, kiedy kładła dzieci spać, zastanawiała się czy jutro je zobaczy. Minęło kilka lat naznaczonych lękiem, obawą o życie, niepewnością jutra, a nawet depresją, do czasu pamiętnej wizyty kuzyna, który przyjechał w odwiedziny i przywiózł z sobą… glukometr. Jakież było zdziwienie pacjentki, gdy zobaczyła jak kuzyn położył na stole sprzęt do badania glikemii i po kilku chwilach już wiedział jaki ma poziom cukru we krwi. Oto uświadomiła sobie, że w jej życiu może zagościć bezpieczeństwo, spokój, przewidywalność jutra, szansa na uniknięcie powikłań cukrzycowych.
Dziś wydaje się to odległe, ale przecież jeszcze nie tak dawno pacjenci badali poziom cukru przy okazji wizyty u diabetologa, a insulinę podawali sobie nie mając przy tym pewności czy unikną hipoglikemii, która w sposób bezpośredni mogła zagrozić ich życiu.

Już nie musimy być z tyłu
Kiedy w krajach Europy Zachodniej diabetycy mieli darmowe glukometry, my jedynie o nich marzyliśmy. Dzisiaj, przy nieograniczonym dostępie do najnowszej technologii, gdy już nie ma „my” i „oni”, z ogromną satysfakcją edukuję pacjentów z zasad dokonywania pomiarów przez skanowanie i chętnie zakładam sensory. Przyszedł czas na najnowszą technologię, na FreeStyle Libre. Pacjenci, którzy decydują się na nowy system pomiaru glikemii są przygotowywani przez pielęgniarkę edukatora w cukrzycy do zabiegu założenia sensora i zostają wprowadzeni w system monitorowania glikemii przez skanowanie. Dobrze wyedukowany pacjent potrafi samodzielnie zakładać i wymieniać sensor, a także skanować wyniki. 
Pacjent poznaje urządzenie, które składa się z 2 elementów: sensora noszonego na tylnej stronie ramienia oraz czytnika. Aby zmierzyć poziom glikemii należy czytnik zbliżyć do sensora umieszczonego w ramieniu, na odległość do 4 cm. Po zeskanowaniu sensora na ekranie czytnika wyświetlana jest wartość stężenia glukozy w płynie śródtkankowym, ponieważ właśnie w przestrzeni śródtkankowej umieszczony jest niewielki mikrofilament, dzięki któremu sensor co minutę automatycznie mierzy i zapisuje poziom cukru.

W pokoju zabiegowym:
• przygotowujemy ramię pacjenta do założenia sensora (w przypadku gdy ramię jest owłosione, konieczne jest ogolenie tej okolicy)
• Uczymy pacjenta jak i gdzie ma założyć sensor. Wskazujemy na konieczność dobrego
umocowania sensora, ponieważ pacjent będzie mógł się z nim kąpać, a zdejmie go dopiero po 2 tygodniach.
• Zapoznajemy z działaniem czytnika, przedstawiającego funkcje. Wprowadzamy pacjenta  w system monitorowania przez skanowanie.

Pacjent powinien być poinformowany, że po zeskanowaniu sensora na ekranie czytnika wyświetlana jest wartość stężenia glukozy w płynie śródtkankowym, która to wartość w okresach szybkich wahań stężeń cukru we krwi może różnić się od pomiarów dokonanych za pomocą glukometru. Istotne jest, aby wyjaśnić mu na czym polega pomiar z płynu śródtkankowego. Dobrze wyedukowany pacjent wie, że tempo transportu glukozy między krwią włośniczkową i płynem śródtkankowym zależy przede wszystkim od stężenia glukozy we krwi, i jej krążenia w okolicy pomiaru. Dlatego w okresach szybkich wahań stężeń cukru we krwi (w okresie <2 godzin od posiłku, po błędach dietetycznych np. zjedzeniu dużej ilości węglowodanów prostych, po błędach w insulinoterapii, w chwilach stresu, w trakcie i po aktywności fizycznej) stężenie tkankowe może nie odzwierciedlać dokładnie poziomu glukozy. Organizm potrzebuje ok. 5–7 minut, aby odczyty z glukometru i odczyty skanowane można bezpiecznie porównać. Oprócz poziomu cukru na ekranie wyświetli się wykres z automatycznie zapisanym poziomem cukru z ostatnich 8 godzin. Aby mieć pełny obraz glikemii wystarczy zeskanować sensor czytnikiem raz na 8 godzin. Dzięki temu można wiedzieć jaki był poziom cukru nawet podczas snu. Na czytniku wyświetli się także strzałka trendu.
Według opinii pacjentów to właśnie strzałki trendu, które pozwalają przewidzieć, co będzie się działo z glikemią w najbliższym czasie są bardzo istotne i pacjenci chętnie z tej funkcji korzystają.

 zmiany glikemii nie przekraczające 1 mg/dl na minutę 
 lub zmiana glikemii o 1–2 mg/dl
lub  zmiana glikemii o > 2 mg/dl na minutę

Tak nastała nowa technologia, nowe czasy bezbolesnego badania poziomu cukru, system zapewniający dyskrecję i nieograniczone możliwości dokonywania pomiarów (co 1 minutę, lub z przerwą nie dłuższą niż 8 godzin). Życie z cukrzycą wiąże się z niekończącą się samokontrolą, czemu dotąd towarzyszyło tysiące nakłuć w obolałe już opuszki palców. Dzięki systemowi FreeStyle Libre samokontrola staje się raczej przyjemnym odruchem, czułą troską o swoje zdrowie. Urządzenie do badania glikemii stało się bowiem w końcu przyjazne diabetykowi. Zakończyła się era zakrwawionych palców, poplamionych krwią dzienniczków samokontroli, zapisywania w dzienniczkach wirtualnych wyników. Przyszedł czas na nowe badanie, co dla pacjenta może oznaczać nową jakość życia. 

Barbara Mikołajec, mgr pedagogiki, licencjat pielęgniarstwa, specjalista pielęgniarstwa diabetologicznego 

ADC/MJ/BLIBWSSFSLOP/2017

Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje.