Pomiar cukru glukometrem - jak uniknąć błędów podczas samokontroli

Pomiar cukru glukometrem - jak uniknąć błędów podczas samokontroli

Pacjent z cukrzycą typu 1. lub typu 2. w domu, sam przejmuje kontrolę nad swoją chorobą i to od niego i jego wiedzy oraz właściwie działającego sprzętu stosowanego w samokontroli zależy wyrównanie metaboliczne choroby - zaznacza dr. n. med Mariola Minkina-Pędras.

W celu wykonania prawidłowego pomiaru cukru glukometrem, chorego musi być przeszkolony w zakresie obsługi glukometru i interpretacji wyników glikemii oraz dalszego postępowania. Ważne jest, aby pacjent używał glukometru, którego błąd oznaczenia nie przekracza 15% dla stężeń glukozy ≥ 100 mg/dl i 15 mg/dl w przypadku stężeń < 100 mg/dl. Dla zapewnienia pacjentom większego bezpieczeństwa, w 2013 roku Unia Europejska wprowadziła standard ISO 15197:2013.

Najczęstsze błędy pomiaru cukru wynikają z:
- niedostatecznej sprawności glukometru
- nieprawidłowych pasków testowych
- niewłaściwej techniki wykonywania pomiaru czyli błędu ludzkiego

Pomiar cukru glukometrem – porady
1. Przed użyciem pasków należy sprawdzić czy mają właściwą datę ważności i są prawidłowo przechowywane. Zazwyczaj po otwarciu pudełka, paski są ważne od 3 do 6 miesięcy. Niektóre glukometry mają paski zapakowane każdy osobno – co daje większe bezpieczeństwo stosowania. Dlatego zawsze upewnij się, że pudełko z paskami jest zamknięte.

2. Glukometry najdokładniej działają w temperaturze pokojowej i nie lubią dużej wilgotności oraz zbyt niskich czy wysokich temperatur. Nie funkcjonują również prawidłowo na dużych wysokościach np. 3000 m n.p.m. Mechaniczne uszkodzenia, zalanie wodą czy pęknięcia mogą uszkodzić glukometr. Należy odpowiednio przechowywać glukometr w etui i chronić przed uszkodzeniami, wodą i piaskiem.

3. Obecnie glukometry nie wymagają wprowadzania kodu kalibracji.

4. Przy wyborze glukometru należy kierować się różnymi parametrami, dostosowanymi do potrzeb pacjenta. Dla choreg, który ma problem ze wzrokiem ważna jest wielkość cyfr wyświetlacza i wielkość przycisku, a także widoczność odczytu wyników oraz łatwość obsługi.

5. Dla pacjenta często mierzącego glikemie istotna jest pamięć (niektóre glukometry gromadzą nawet do 1000 wyników) i możliwość podłączenia do komputera w celu przeprowadzenia szczegółowej analizy danych. Dzięki temu możliwe jest opracowanie wykresów, tabel i diagramów pomocnych w analizie wyrównania metabolicznego pacjenta. Z kolei młody pacjent bierze pod uwagę przy wyborze glukometru nowoczesny wygląd oraz dodatkowe aplikacje.

6. Przed każdym pomiarem cukru za pomocą glukometru należy umyć ręce, gdyż pozostałości jedzenia, słodkich napojów, brud czy pot mogą zmienić wynik, najczęściej na dużo wyższy. Jeśli wiec glukometr pokaże podejrzanie wysoki wynik, zanim zostanie podana korekta insuliny, powtórzmy pomiar, uprzednio porządnie myjąc ręce. Nie należy również używać środków dezynfekujących do przemywania rąk czy kremować dłoni przed pomiarem cukru. Warto również wykonywać masaże poprawiające ukrwienie i unerwienie rąk.

7. Pacjent powinien być przeszkolony z obsługi glukometru oraz interpretacji uzyskanych wyników stężenia glikemii.

8. Warto również przeprowadzać kontrolę aparatu paskiem i płynami kontrolnymi i skorzystać z zalecanej przez PTD kontroli glukometru w przychodni, gdzie pacjent jest leczony.

9. Przy wyborze glukometru należy kierować się ilością krwi potrzebną do badania, która jest zasysana do paska testowego oraz należy korzystać ze sprzętu, w którym wyeliminowano możliwość zabrudzenia. Natomiast nakłuwacze powinny być dobrane w ten sposób, żeby zapewnić swobodne wypływanie krwi.

10. Pamiętać należy, że nakłuwamy boczną opuszkę palców dłoni, stóp oraz skrawki uszne.

11. Należy również pilnować, aby nie pracować na zużytym czy uszkodzonym sprzęcie. Jeżeli glukometr sygnalizuje usterki to trzeba się skontaktować z odpowiednią infolinią. Należy pamiętać również, że glukometry są wrażliwe na wytwarzane przez inne odbiorniki pole elektromagnetyczne.

Wpływ na wynik pomiaru
Nowoczesne technologie oznaczeń glikemii starają się wyeliminować wpływ substancji interferujących na wynik. Substancje interferujące dzielimy na endogenne i egzogenne. Jako przykłady często przyjmowanych leków, które mogą zakłócać pomiar cukru za pomocą glukometrów, można wymienić kwas askorbinowy (wit. C), acetaminofen (paracetamol i in.), heparyna czy tetracykliny. Do endogennych czynników interferujących należą hematokryt, bilirubina, mocznik czy kwas moczowy.

Cukrzycowa kwasica ketonowa przebiegając zwykle z ciężkim odwodnieniem, powoduje nieraz znaczne zwiększenie hematokrytu, a to prowadzi do zaniżania wyników oznaczeń glikemii. Z kolei obniżone pH krwi nakładanej na pasek glukometru może mieć wpływ na aktywność wbudowanego tam enzymu katalizującego utlenianie glukozy, co daje zaniżony wynik. Podobnie w innych stanach przebiegających ze znacznym odwodnieniem jak biegunka, wymioty i stosowanie leków odwadniających. Z drugiej strony, u pacjenta ze znaczną nawet hiperglikemią i ketozą, ale bez odwodnienia i kwasicy, opisane interferencje nie występują. Z kolei zawyżony wynik może wystąpić u pacjenta z bardzo małym hematokrytem.

Podsumowanie
W chwili obecnej postęp technologiczny jest ogromny, mamy do dyspozycji coraz nowszy sprzęt, , wymaga to ciągłego szkolenia pacjentów ale także zespołów terapeutycznych. Pamiętajmy, ze mimo wielu zalet te nowości niosą ze sobą czasami pułapki, na które trzeba zwracać uwagę aby dojść do celu jakim jest dobre wyrównanie metaboliczne cukrzycy.

ADC/www/nbs/2016

Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje.