Hiperglikemia ma wiele twarzy

Hiperglikemia ma wiele twarzy

Hiperglikemia, czyli zbyt wysoki poziom cukru we krwi jest zarówno czynnikiem, który determinuję prowadzenie diagnostyki w kierunku cukrzycy, jak i parametrem monitorowania przebiegu choroby.

Obraz kliniczny i diagnostyka cukrzycy
Najprostsza definicja cukrzycy określa ją jako przewlekłą hiperglikemię. Zbyt wysoki poziom cukru we krwi w badaniu zawsze wymaga diagnostyki w kierunku cukrzycy:

- glikemia na czczo powinna być dwucyfrowa, czyli do 99  mg/dl. Jeśli pomiar na czczo mieści się w przedziale 100–125mg/dl należy u pacjenta przeprowadzić  próbę obciążenia glukozą. Polega ona na podaniu 75 g glukozy i kontroli glikemii po 2 godzinach. Jeżeli glikemia mieści się w granicach 140-199 mg/dl rozpoznajemy upośledzenie tolerancji glukozy. Przy glikemii 200 mg/dl i powyżej stawiamy diagnozę cukrzycy

- glikemia w dowolnym momencie dnia, wynosząca powyżej  200 mg/dl i towarzyszące jej objawy choroby, także pozwala na rozpoznanie cukrzycy. 

Cukrzyca jest chorobą, która rozwija się podstępnie, bo nie daje objawów. Jej przebieg także może być skryty, bo nieprawidłowe glikemie nie powodują dolegliwości bólowych, jeśli hiperglikemia nie jest bardzo nasilona i nie jest na tyle uciążliwa, by zmusić  pacjenta do wizyty u specjalisty. To często jest powodem tego, że chorzy nie zdają sobie sprawy z faktu chorowania na cukrzycę typu 2.  Pacjent nieświadomy swojej hiperglikemii może żyć w tym stanie nawet przez kilka lat (szacuje się średnio ok. 7-10 lat). W konsekwencji, cukrzyca typu 2. jest rozpoznawana w obrazie zawału serca, udaru mózgu czy rozwoju stopy cukrzycowej, czyli wtedy, gdy doszło już do wystąpienia przewlekłych powikłań. 

Klasyczne objawy hiperglikemii
Wielomocz – przy glikemii 180 mg/dl i powyżej glukoza przedostaje się z krwi do moczu (zostaje przekroczony tzw. próg nerkowy). Częste oddawanie moczu w ciągu dnia i nocy, duża ilość oddawanego moczu  i  wzmożone pragnienie to podstawowe objawy podwyższonego poziomu cukru we krwi. W konsekwencji nadmiernej utraty płynów pojawiają się kolejne objawy, czyli wysychanie błony śluzowej ust, języka oraz błon śluzowych krocza, suchość skóry oraz jej świąd. 

Uczucie przewlekłego zmęczenia i brak sił – są często obserwowane u pacjentów z nieleczoną cukrzycą, choć jednocześnie objawy te bywają przez długi czas lekceważone. Dopiero po wprowadzeniu leczenia i obniżeniu poziomu cukru we krwi pacjenci przyznają, że czują się jakby dostali nowe życie. Ponadto mogą występować też trudne do zauważenia objawy, takie jak trudności w koncentracji, drażliwość lub źle interpretowane zaburzenia widzenia. Bardzo często osoby z nierozpoznaną jeszcze cukrzycą zgłaszają się do okulisty po nowe okulary, podczas gdy przyczyna ich nieprawidłowego widzenia leży właśnie w zbyt wysokim poziomie cukru we krwi. W tym miejscu warto dodać, że klasyczne objawy hiperglikemii pojawiają się wówczas, gdy stan ten jest przewlekły. Jeżeli glikemia wzrasta krótkotrwale po posiłku, objawy te mogą nie występować. Dlatego część pacjentów przez dość długi okres nie odczuwa glikemii rzędu 200-300mg/dl, jeśli jest to hiperglikemia poposiłkowa. 

Dwa typu cukrzycy
Hiperglikemia, która przez dłuższy czas może być niezauważona, to wynik nieprawidłowego działania insuliny, a nie jej braku. Innymi słowy, zjawisko to dotyczy pacjentów z cukrzycą typu 2. Cukrzyca typu 1., która charakteryzuje się brakiem lub dużym niedoborem insuliny nie może pozostać niezauważona. Brak insuliny (w odróżnieniu od wysokiego poziomu cukru we krwi) sprawia, że pacjent czuje się źle.

Znaczny niedobór insuliny lub zupełny brak insuliny sprawiają, że organizm czerpie energię z tłuszczów, zamiast z węglowodanów. W konsekwencji produkowane są związki ketonowe, które powodują przykre objawy, odczuwalne dla pacjenta:

- wymioty, nudności
- ból brzucha
- uczucie duszności
- zapach acetonu z ust
- senność 

Grupa ryzyka
Długi okres bezobjawowy choroby, czyli tzw. cukrzyca utajona wymaga działań profilaktycznych, czyli badań przesiewowych u osób z grupy ryzyka zachorowania na cukrzycę. Co zwiększa ryzyko cukrzycy typu 2?

- otyłość
- mała aktywność fizyczna
- wiek powyżej 45 lat
- cukrzyca w rodzinie
- urodzenie dziecka o masie powyżej 4 kg

Badania przesiewowe pozwalają na diagnozowanie cukrzycy typu 2.  jeszcze przed wystąpieniem przewlekłych powikłań choroby. Przewlekła hiperglikemia prowadzi do ich rozwoju w obrębie małych i dużych naczyń krwionośnych (retinopatia, nefropatia, neuropatia, zawał, udar).  Dlatego mówimy, że w cukrzycy choruje cały organizm. Powikłania w sposób istotny zaburzają normalne funkcjonowanie pacjenta w życiu społecznym, rodzinnym i zawodowym.

Hiperglikemia – sprawca ostrych i przewlekłych powikłań cukrzycy
Leczenie cukrzycy ma na celu wyrównanie glikemii, czyli doprowadzenie do tzw. normoglikemii – poziomów cukru we krwi, jakie występują u osób zdrowych (80-140mg/dl). Każdego chorego edukujemy z monitorowania glikemii, uczymy obsługi  glukometru (czyli ważnego elementu tzw. samokontroli) i wartości glikemii, do których powinien dążyć. Normoglikemia w cukrzycy oznacza:

- cukier na czczo: 80-120 mg/dl
- cukier 2 godziny po posiłku 80-140 (maks. 160) mg/dl

Hiperglikemia poposiłkowa to każda glikemia powyżej 140mg/dl. Glikemia powyżej 180 mg/dl prowadzi do przekroczenia tzw. progu nerkowego, czyli do przenikania cukru do moczu. Glikemie powyżej 250 mg/dl mogą prowadzić do ostrych powikłań cukrzycy pod postacią kwasicy ketonowej czy zespołu hiperglikemiczno-hiperosmolarnego, które w większości przypadków wymagają hospitalizacji i są  groźne dla życia.

Pacjent z hiperglikemią powyżej 250 mg/dl powinien oznaczyć sobie poziom ciał ketonowych we krwi na glukometrze lub w moczu. Dobrze wyedukowany pacjent może dzięki tej samokontroli uniknąć hospitalizacji.

Znaczenie edukacji
Edukacja pacjenta jest kluczowym elementem prawidłowego procesu terapeutycznego. Pacjent wyedukowany współpracuje z lekarzem w zakresie terapii, ale ma też podstawy do podejmowania samodzielnych decyzji, które umożliwiają wyrównanie glikemii. Pacjent dobrze przygotowany do monitorowania swojej choroby jest wyedukowany z zakresu wartości glikemii do, których powinien dążyć.

Po stwierdzeniu hiperglikemii na glukometrze, pacjent powinien przeprowadzić analizę swojego postępowania, innymi słowy – próbować wyjaśnić jej przyczynę, by móc uniknąć jej na przyszłość. Co należy brać pod uwagę?

- co zjadłem?
- czy byłem aktywny fizycznie?
- czy przeżywałem stres psychiczny?
- czy mam dodatkowa chorobę np. przeziębienie?
- czy zażyłem leki obniżające poziom cukru we krwi?
- czy zażyłem nowy lek, który może wpływać na poziom glukozy?
- czy w mojej krwi znajdują się ciała ketonowe (przy dużej hiperglikemii)?

Pacjent dobrze wyedukowany sam może zapobiec ostrym i przewlekłym powikłaniom cukrzycy. Monitorując poziomy glikemii i dążąc do normoglikemii poprzez:

- przestrzeganie zasad racjonalnego żywienia
- prowadzenie aktywny tryb życia
- regularne leczenie zaproponowane przez lekarza
- analizowanie swoich błędów i wyciąganie z nich wniosków 

Dzięki takiemu zaangażowaniu w leczenie pacjent ma znaczący wpływ na jego wyniki. Celem terapii w cukrzycy jest uniknięcie przewlekłych powikłań choroby. Cel ten zależy i od lekarza, i od pacjenta. Brak współpracy z pacjentem uniemożliwia dobrą terapię. 

lek. med. Anna Leracz-Jacczak, diabetolog

Piśmiennictwo:

„Diabetologia Kompedium”, pod redakcją Leszka Czupryniaka
„Cukrzyca typu 1. u dzieci, młodzieży, dorosłych”, Ragnar Hanas
Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzyce 2015 PTD

Informacje zawarte na niniejszej stronie www.xidoneo.pl nie stanowią porady lekarskiej, która może być udzielona wyłącznie przez lekarza.
Pomimo iż Abbott Diabetes Care dokłada wszelkich starań, aby w zamieszczonych materiałach nie pojawiły się żadne informacje, opinie ani oświadczenia, które mogą wprowadzać w błąd, podkreślamy, że informacje zawarte w zamieszczonych na niniejszej stronie www.xidoneo.pl materiałach, stanowią streszczenie niezależnych ocen i opinii autorów oraz osób z nimi współpracujących.
Zważywszy na powyższe, Abbott Diabetes Care nie bierze żadnej odpowiedzialności za skutki jakichkolwiek niedokładnych lub wprowadzających w błąd informacji lub oświadczeń. Abbott Diabetes Care nie zatwierdza również zawartości ani nie zachęca do zastosowania jakiegokolwiek produktu leczniczego, ani wyrobu medycznego w sposób wykraczający poza bieżące zastosowanie objęte rejestracją na jakimkolwiek terytorium.
Szczegółowe informacje dotyczące produktów leczniczych lub wyrobów medycznych omawianych w przedmiotowych materiałach znajdują się odpowiednio w Charakterystyce Produktu Leczniczego lub Instrukcji Użytkowania dostarczonych wraz z produktem leczniczym lub wyrobem medycznym. Charakterystyka produktu leczniczego oraz Instrukcja Użytkowania zawierają wskazania, przeciwwskazania, skutki uboczne, zalecane procedury, ostrzeżenia oraz środki ostrożności.

 

Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje.