Zdrowy talerz diabetyka

Zdrowy talerz diabetyka

Dzięki nowoczesnym lekom i metodom terapii, odżywianie diabetyków nie różni się od zdrowego odżywianie ludzi bez cukrzycy. Dlatego odchodzi się już od określenia „dieta cukrzycowa”, które sugeruje przede wszystkim ograniczenia w przyjmowaniu pokarmów, właśnie na rzecz promowania zdrowego, racjonalnego żywienia. Menu diabetyka, podobnie jak to dla osób zdrowych, powinno składać się z odpowiednich proporcji węglowodanów, białka i tłuszczu, uwzględniać warzywa i owoce oraz dostateczne ilości wody. Jedyna różnica jest taka, że osoby bez cukrzycy, przynajmniej teoretycznie, odżywiają się zdrowo z wyboru, diabetycy – niejako z przymusu, gdyż jest to warunek konieczny leczenia.

Terapia cukrzycy to balansowanie trzech elementów – leków (insuliny, leków przeciwcukrzycowych), wysiłku fizycznego oraz pożywienia. Leki oraz wysiłek obniżają poziom glukozy we krwi, jedzenie (głównie węglowodany) podnoszą go. Cała sztuka polega na tym, aby umieć odpowiednio te trzy czynniki równoważyć.

Głównym źródłem energii diabetyków powinny być węglowodany (czyli cukry). W procesie trawienia węglowodany złożone – a takie powinny być podstawą diety – rozbijane są do cukrów prostych, które dzięki insulinie przedostają się do komórki i odżywiają ją. Im bardziej złożone węglowodany, tym proces ich trawienia jest dłuższy, a wahania glikemii po jej spożyciu mniejsze i wolniejsze. Dla porównania, jeśli spożywamy węglowodany proste, pomijany jest proces ich rozbijania na mniejsze części – od razu przedostają się one do krwiobiegu, powodując szybki wzrost glikemii. Węglowodany złożone znajdują się w razowym pieczywie, kaszach, ciemnych makaronach i ryżu. To one stanowią podstawę piramidy żywienia.

Źródłem białka w diecie osób z cukrzycą jest mięso, drób, dobrej jakości wędliny oraz ryby. Zaleca się wybieranie chudego mięsa i wędlin oraz tłustych ryb, bogatych w kwasy omega 3. Wartościowym źródłem białka dla osób z cukrzycą są także produkty strączkowe, tofu i komosa ryżowa, a także produkty mleczne, bez których nie sposób wyobrazić sobie codziennego jadłospisu. Ze względu na zawartość laktozy – cukru mlekowego – zdarza się, że mleko znacznie podnosi poziom glikemii. Dlatego bezpieczniej jest wybierać jego wersje fermentowane, takie jak jogurty, kefiry czy niskotłuszczowe twarogi, a samo mleko spożywać w ograniczonych ilościach. Nabiał jest cennym źródłem wapnia, które chroni przed osteoporozą. Należy jednak zwracać uwagę na jego kaloryczność. Osoby dorosłe oraz borykające się z nadwagą powinny wybierać produkty mleczne o niższych zawartościach tłuszczu.

W racjonalnym odżywianiu osoby z cukrzycą ogromną rolę odgrywają warzywa, które ze względu na zawartość błonnika z jednej strony zapewniają uczucie sytości, z drugiej spowalniają wchłanianie węglowodanów, a co za tym idzie poposiłkowy wzrostu cukru we krwi. Zaleca się, aby warzywa były spożywane 5 razy dziennie, jako nieodłączny dodatek każdego posiłku.

Bardziej limitowane muszą być owoce, które zawierają spore ilości fruktozy, cukru gronowego, który ma wprawdzie niższy indeks glikemiczny niż klasyczny cukier, czyli sacharoza, ale nadal bardzo mocno wpływa na glikemie. Dlatego diabetykom zaleca się jeść dwie porcje owoców dziennie oraz unikanie tych najsłodszych – winogron, fig czy bananów. Owoce spożywane w ramach deseru, np. po obiedzie, wolniej podnoszą glikemię.

Ograniczamy cukry, tłuszcze i sól
Cukier w diecie diabetyka powinien być limitowany. Nie jest bezwzględnie przeciwwskazany – od czasu do czasu można sobie pozwolić na coś słodkiego – jednak na co dzień, należy go unikać. Jeśli w diecie pojawi się coś klasycznie słodkiego ważne jest, żeby zrekompensować to odpowiednią dawką insuliny. W przypadku osób z cukrzycą typu 2., grzeszki dietetyczne najlepiej odkupić aktywnością na świeżym powietrzu.

Tłuszcz – podobnie jak cukier, powinien być ograniczany, ale nie eliminowany całkowicie. Należy unikać tłuszczów zwierzęcych (ukrytych w tłustych mięsach i wędlinach), boczku i słoniny, w zamian wybierać tłuszcze pochodzenia roślinnego – olej do smażenia, oliwa do sałatek, a w ramach przekąski – chociażby orzechy – kaloryczne, ale bogate w tłuszcze omega 3.

Skupiając się na cukrze, często zapominamy o soli, która jest potrzebna ale jej nadmiar jest niemal tak samo szkodliwy jak cukier. Prowadzi do nadciśnienia, które jest powszechną bolączką osób z cukrzycą typu 2. Ale tutaj dobra wiadomość – organizm łatwo się od niej odzwyczaja, znacznie szybciej niż od cukru. Zamiast soli w doprawianiu potraw można eksperymentować z całym bogactwem ziół.

Konsultacja merytoryczna: dr n. med. Bogumił Wolnik, diabetolog

Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje.