Hemoglobina glikowana – niedoskonały wskaźnik wyrównania cukrzycy

Hemoglobina glikowana – niedoskonały wskaźnik wyrównania cukrzycy

Poziom HbA1c nie odzwierciedla dobrze zmienności glikemii w ciągu dnia, a co za tym idzie nie jest doskonałym wskaźnikiem wyrównania cukrzycy. Dlatego w opiece nad pacjentami diabetologicznymi oraz przy ocenie skuteczności nowych terapii powinno się wykorzystywać inne wskaźniki – pisze na łamach „Diabetes Care” William T. Cefalu z American Diabetes Association, członek Beyond A1C Writing Group. 

Zalicza się do nich m.in.: 
• czas utrzymywania się normoglikemii,
• czas przebywania w hipoglikemii,
• czas przebywania w hiperglikemii. 

Skutecznych danych na ten temat dostarczają systemy: CGM (continuous glucose monitoring) oraz FreeStyle Libre (flash glucose monitoring). 

Poziom hemoglobiny glikowanej (HbA1c) ciągle jest tzw. złotym standardem wykorzystywanym przy ocenie kontroli cukrzycy. Jednak wiele dowodów naukowych wskazuje, że nie jest to wskaźnik doskonały i ma wiele ograniczeń. Nie odzwierciedla dobrze m.in. zmienności glikemii w ciągu doby i związanej z tym jakości życia pacjenta.

Doświadczenia i opisywane w literaturze medycznej przypadki potwierdzają, że wskaźniki wyrównania cukrzycy inne niż HbA1c mają duże znacznie dla jakości życia osób żyjących z tym schorzeniem i pełnią ważną rolę przy ocenie korzyści płynących z danej metody terapii. Cefalu przypomina w swoim artykule jedno z ostatnich badań wśród ponad 4 tys. chorych na cukrzycę, w którym pacjenci mieli wybierać pomiędzy różnymi teoretycznymi metodami leczenia, na podstawie ich wpływu na: masę ciała, występowanie hipoglikemii, czasu spędzanego w normoglikemii, a także na podstawie częstości i pór dawkowania leków. Okazało się, że pacjenci z cukrzycą typu 1 najczęściej wskazywali na czas utrzymywania się normoglikemii „przez większość dnia”, jako najważniejszy czynnik decydujący o wyborze terapii. W grupie pacjentów z cukrzycą typu 2 wskaźnik ten znalazł się na trzecim miejscu. Najważniejsze dla tej grupy chorych okazał się spadek masy ciała o 10 proc. 

Nowoczesne systemy do monitorowania glikemii – FGM i CGM – dostarczają większej liczby wskaźników, które w bardziej wszechstronny sposób odzwierciedlają wyrównanie cukrzycy niż poziom HbA1c. Są to przede wszystkim: czas utrzymywania się u pacjenta normoglikemii, tzw. time in range oraz czas utrzymywania się hipo- i hiperglikemii, a także zdarzenia z nimi związane. Tak szczegółowe dane pozwalają na dokładną analizę zmienności glikemii, a dzięki temu na optymalizację i indywidualizację terapii.

O tym, że systemy do monitorowania glikemii FGM i CGM mają już ugruntowaną pozycję nie tylko w codziennej samokontroli pacjentów, ale też w praktyce lekarzy, świadczą najnowsze Zalecenia Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę typu 1.

Wielokrotnie została w nich podkreślona rola ciągłego monitoringu glikemii oraz monitoringu metodą flash, jako narzędzi:
– do lepszego wyrównania cukrzycy, w szczególności u osób o chwiejnym przebiegu choroby,
– rekomendowanych sportowcom z cukrzycą,
– rekomendowanych osobom z nieświadomością glikemii, 
– gwarantujących pacjentom bezpieczeństwo i poprawiających komfort życia.

Nowoczesne systemy do monitorowania glikemii znacznie precyzyjniej określają poziom wyrównania metabolicznego cukrzycy niż hemoglobina glikowana, stąd toczące się w świecie naukowym dyskusje nad dalszą rolą i sposobem wykorzystywania dotychczasowego wskaźnika. 

Na tym etapie, środowisko diabetologiczne osiągnęło konsensus na temat kluczowych wskaźników wyrównania cukrzycy – poza HbA1C, które mogą być stosowane w badaniach, przy opracowywaniu nowych terapii oraz przez regulatorów oceniających jej skuteczność. Obecnie trwają starania, by mierniki te były faktycznie wykorzystywane przez agencje, które decydują o zatwierdzaniu czy finansowaniu urządzeń stosowanych przez pacjentów z cukrzycą do kontroli glikemii, a także przy analizie korzyści i ryzyka związanych z nowymi terapiami. 

Cefalu przypomina, że 21 lipca 2017 roku w Bethesda (stan Maryland, USA), w ramach kontynuacji prac nad tym problemem, diaTribe Foundation zorganizowała spotkanie, dotyczące standaryzacji wskaźników kontroli glikemii, innych niż HbA1c oraz ich implementacji do opieki nad pacjentami i przy podejmowaniu decyzji przez regulatorów, takich jak FDA czy EMA (Europejska Agencja Leków). Udział w nim wzięli liderzy dziewięciu organizacji, w tym m.in. Amerykańskiego Towarzystwa Diabetologicznego, Europejskiej Fundacji ds. Badań nad Cukrzycą, EMA, FDA. 

Uczestnicy wydarzenia potwierdzili wcześniejszy konsensus odnośnie definicji takich wskaźników kontroli cukrzycy (innych niż HbA1c), jak czas utrzymywania się normoglikemii, hipo- oraz hiperglikemii. Zgodzili się też, że: mierzenie średniego poziomu glukozy pozwala ogólnie ocenić glikemię; dla celów dużych badań klinicznych zdarzenia nocne są definiowane, jako te występujące między północą a godziną 6.00 rano; w analizach badań powinno się uwzględniać dane ze stosowania CGM/FGM przez co najmniej dwa tygodnie, gdy dostępne jest co najmniej 70 proc. możliwych odczytów; aby uzyskać profil pacjenta na podstawie odczytów z CGM standardowo powinno się wykorzystywać Ambulatoryjny Profil Glikemii (AGP), który umożliwia śledzenie zmienności glikemii, analizowanie trendów i wykrywanie wzorców hipo- oraz hiperglikemii. 

Zdaniem ekspertów posługiwanie się głównie wskaźnikiem HbA1c przez organy regulujące wprowadzenie nowych terapii cukrzycowych oraz ich refundowanie, nie odzwierciedla postępu, jaki dokonał się w technologiach stosowanych w diabetologii, tj. Agencje dopuszczające nowe metody leczenia cukrzycy powinny szczególnie doceniać terapie, które „poprawiają czas utrzymywania się normoglikemii, zmienność glikemii i jakość życia pacjentów”. Ale żeby tak się stało muszą uwzględniać w swoich decyzjach wskaźniki inne niż HbA1c, podsumowuje Cefalu.

Źródła: 
1. Need for Regulatory Change to Incorporate Beyond A1C Glycemic Metrics
2. Glycemic Outcomes Beyond A1c: Consensus on Measuring What Matters
3. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2018

ADC/Newsletter/HCP/FSL/6/18

Polityka dotycząca plików cookie. Ten komunikat zobaczysz tylko raz.

Pliki cookie stosujemy, aby zapewnić jak najlepsze działanie naszego serwisu. Korzystanie z tej strony bez zmiany ustawień przeglądarki oznacza zgodę na otrzymywanie plików cookie. Ustawienia obsługi plików cookie możesz zmienić w dowolnym czasie. Dowiedz się więcej