cukrzyca ciążowa a depresjaCukrzyca ciążowa i depresja poporodowa  to pozornie niepowiązane ze sobą choroby. Wyniki badań fińskich, szwedzkich i amerykańskich naukowców dowodzą jednak, że istnieje związek między tymi schorzeniami.

Sprawdź, czy cukrzyca ciążowa może zwiększać ryzyko rozwoju  depresji poporodowej i jakie są jej objawy..

Cukrzyca ciążowa – najważniejsze informacje

Cukrzyca ciążowa to choroba, która objawia się upośledzeniem metabolizmu glukozy u kobiet w ciąży. Rozwija się w trakcie ciąży i zanika po porodzie. Bezpośredni wpływ na jej rozwój mają zmiany hormonalne w organizmie ciężarnej kobiety i nadprodukcja, a co za tym idzie, za wysokie stężenie hormonów, takich jak estrogen, progesteron, prolaktyna czy laktogen łożyskowy. Hormony te w zbyt dużym stężeniu osłabiają działanie insuliny, a to z kolei prowadzi do za wysokiego stężenia glukozy we krwi.

Zbyt wysoki poziom glukozy może mieć negatywny wpływ na rozwój dziecka i prowadzić m.in. do makrosomii, czyli zbyt dużej masy ciała dziecka w stosunku do wieku ciążowego. Aby uniknąć negatywnych skutków za wysokiego stężenia glukozy, mamy chore na cukrzycę ciążową muszą stosować odpowiednią dietę, zachować aktywność fizyczną, czasami rozpocząć terapię insuliną a  także regularnie, kilkukrotnie w ciągu dnia, mierzyć poziom glukozy w organizmie.

Warto też pamiętać, że cukrzyca ciążowa może zwiększać prawdopodobieństwo rozwoju cukrzycy typu 2. w przyszłości. W związku z tym kobiety z cukrzycą ciążową powinny utrzymywać prawidłową masę ciała i zdrowo się odżywiać nie tylko w czasie ciąży, ale przez całe życie.

Czym jest depresja poporodowa i jak się objawia?

Depresja poporodowa pojawia się u kobiet wkrótce po urodzeniu dziecka. Dotyka nawet 10-15% matek. Bywa mylona z tzw. baby blues, czyli smutkiem poporodowym, który występuje nawet u 50-80% kobiet po porodzie. Stan ten mija zwykle samoistnie po 2-5 tygodniach (oczywiście niezbędne jest wsparcie bliskich), natomiast depresja utrzymuje się znacznie dłużej, a jej objawy są intensywniejsze.

W przypadku baby blues mamy zmagają się zwykle ze smutkiem, drażliwością, zwiększoną wrażliwością na bodźce, zmęczeniem i niepewnością, ale pojawiają się momenty zadowolenia, spokoju i dużej aktywności. Nieleczona depresja poporodowa może natomiast trwać nawet kilka miesięcy lub dłużej, a jej objawy to m.in.:

  • nawracające, obsesyjne myśli i strach, że z powodu braku doświadczenia czy kompetencji świeżo upieczona mama nie jest w stanie zaopiekować się swoim dzieckiem,
  • przeświadczenie o tym, że dziecko sprawia trudności w opiece większe niż inne dzieci.
  • chwiejność emocjonalna, ogromny smutek, płaczliwość, bezradność,
  • zmęczenie fizyczne i psychiczne,
  • stany wzmożonego lęku, obawy hipochondryczne, czasem napady paniki,
  • poczucie niezrozumienia, osamotnienia, opuszczenia,
  • bezsenność, zaburzenia koncentracji,
  • poczucie winy, zamartwianie się bezradnością i podkreślanie braku umiejętności opieki nad dzieckiem,
  • czasem nawet myśli samobójcze.

Do czynników ryzyka wystąpienia depresji poporodowej zalicza się m.in.:

  • wcześniejsze epizody depresji, zaburzeń lękowych, zaburzeń nastroju czy snu,
  • powikłania ciąży i porodu,
  • stresujące wydarzenia w życiu, brak wsparcia ze strony bliskich, konflikty z partnerem lub brak partnera, problemy zdrowotne czy złe relacje z bliskimi,
  • występowanie depresji poporodowej w rodzinie,
  • niechciana lub nieplanowana ciąża,
  • poronienia w przeszłości,
  • ciężki, powikłany poród,
  • przedłużający się, silny smutek poporodowy,
  • złe zachowanie personelu w szpitalu, brak komunikacji, poczucie uprzedmiotowienia, brak poczucia kontroli.

Czy cukrzyca ciążowa zwiększa ryzyko zachorowania na depresję poporodową?

Uczeni z nowojorskiej szkoły Icahn School of Medicine at Mount Sinai oraz szwedzkiego Instytutu Karolinska przeprowadzili badania na grupie ponad 700 tysięcy kobiet. Było to największe studium tego typu na świecie. Na podstawie badań wykazano, że istnieje związek między cukrzycą ciążową a depresją poporodową . Oto najważniejsze wnioski z badań:

  • U kobiet z epizodami depresji w przeszłości ryzyko wystąpienia depresji poporodowej wzrasta ponad dwudziestokrotnie (w porównaniu do kobiet, które nie przeszły wcześniej depresji).
  • Cukrzyca ciążowa zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia depresji poporodowej.
  • Ryzyko zachorowania na depresję poporodową wzrasta jeszcze bardziej, jeśli u ciężarnej z cukrzycą ciążową w przeszłości zdiagnozowano epizody depresji.

Według doktora Michaela E. Silvermana z Mount Sinai cukrzycę ciążową i depresję poporodową należy rozpatrywać jako choroby ze sobą powiązane, a nie, jak to miało miejsce dotychczas, jako dwa odrębne schorzenia. Cukrzyca ciążowa zwiększa ryzyko rozwoju depresji poporodowej u wszystkich ciężarnych, jednak w przypadku kobiet z wcześniejszymi epizodami depresji, rozwój cukrzycy ciążowej zwiększa prawdopodobieństwo depresji poporodowej aż o 70%.

Badania pozwoliły naukowcom wysnuć jeszcze inne wnioski. Okazało się bowiem, że u kobiet wcześniej chorujących na depresję ryzyko wystąpienia depresji poporodowej może zwiększać także cukrzyca występująca przed ciążą lub przedterminowy poród. Natomiast u kobiet, u których wcześniej nie stwierdzono epizodów depresji, na zwiększenie ryzyka wystąpienia depresji poporodowej mogą mieć wpływ młody wiek, cesarskie cięcie, poród wspomagany oraz umiarkowanie przedwczesny poród.

Oprócz amerykańskich i szwedzkich naukowców, korelacje między cukrzycą ciążową a depresją poporodową wzięli pod lupę także uczeni z 4 fińskich ośrodków badawczych: University of Eastern Finland, University of Helsinki, Kuopio University Hospital oraz Finnish National Institute for Health and Welfare. Fińscy naukowcy przeprowadzili badania na grupie 1066 kobiet, które wcześniej nie cierpiały na depresję, ani nie miały żadnych innych problemów ze zdrowiem psychicznym. Objawy depresji poporodowej zaobserwowali u 16% kobiet z cukrzycą ciążową i u około 9% mam niecierpiących na to schorzenie. W badaniach wzięto pod uwagę także czynniki, takie jak wiek i wskaźnik masy ciała kobiet czy objawy depresji występujące u nich podczas ciąży.

Według autorów badań na związek między depresją poporodową a cukrzycą ciążową mogą mieć wpływ następujące czynniki:

  • Mechanizmy psychologiczne – choroba stwarzająca potencjalne zagrożenie dla dziecka, rozpoznana w czasie ciąży, to dla wielu matek stresujące doświadczenie, które może torować drogę do epizodów depresji po porodzie.
  • Mechanizmy fizjologiczne – upośledzony metabolizm glukozy w czasie ciąży może nasilać reakcję zapalną, zależną od cytokin. Już wcześniej dowiedziono, że wiąże się to z ryzykiem rozwoju depresji.

Na razie nie dowiedziono, jakie procedury przeprowadzone w czasie ciąży mogłyby zapobiec przed wystąpieniem depresji poporodowej u kobiet cierpiących na cukrzycę ciążową.

Zdarza się, że nieleczona depresja poporodowa przechodzi w formę przewlekłą, w związku z tym jej objawów w żadnym wypadku nie można lekceważyć. Konieczne jest zarówno wsparcie bliskich, jak i konsultacja z psychoterapeutą, psychiatrą lub psychologiem.

Źródła z przypisów:

  1. Cukrzyca ciążowa a depresja poporodowa, mp.pl, dostęp: https://www.mp.pl/cukrzyca/aktualnosci/159813,cukrzyca-ciazowa-a-depresja-poporodowa [03.08.2020].
  2. Cukrzyca ciążowa może predysponować do depresji poporodowej, rynekaptek.pl, dostęp:
    https://www.rynekaptek.pl/farmakologia/cukrzyca-ciazowa-moze-predysponowac-do-depresji-poporodowej,27858.html [03.08.2020].

Pozostałe źródła:

  1. Sajboth-Data K., Depresja poporodowa – choroba, którą łatwo zbagatelizować, rozmowa z dr. Rafałem Jaeschke, mp.pl, dostęp: https://www.mp.pl/pacjent/psychiatria/wywiady/172778,depresja-poporodowa-choroba-ktora-latwo-zbagatelizowac [03.08.2020].
  2. Siwek M., Depresja poporodowa i inne zaburzenia nastroju związane z okresem poporodowym, Centrum Dobrej Terapii, dostęp:
    https://www.centrumdobrejterapii.pl/materialy/depresja-poporodowa-i-inne-zaburzenia-nastroju-zwiazane-z-okresem-poporodowym/ [03.08.2020].
  3. Tomala L., Psycholog: depresja poporodowa dotyka nawet 15 proc. Matek, Nauka w Polsce, dostęp:
    https://naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news%2C28728%2Cpsycholog-depresja-poporodowa-dotyka-nawet-15-proc-matek.html [03.08.2020].

ADC-26013