Cukrzyca typu 1 to poważny i coraz częstszy problem Polaków. Zgodnie z danymi portalu cukrzycapolska.pl w Polsce na cukrzycę typu 1 choruje obecnie ok. 200 000 osób.

Cukrzyca typu 1 jest chorobą tzw. „autoimmunologiczną”.  Choroby autoimmunologiczne to choroby, w których układ odpornościowy pacjenta atakuje własne komórki, tkanki czy narządy.. W przypadku cukrzycy typu 1 uszkodzona zostaje trzustka, czyli organ odpowiedzialny za produkcję insuliny. W rezultacie komórki  beta trzustki wytwarzające insulinęprzestają spełniać swoją funkcję, co prowadzi do rozwoju szeregu poważnych zaburzeń zdrowotnych.

W poniższym artykule opiszę najczęstsze symptomy cukrzycy typu 1, autoimmunologicznych chorób jej towarzyszących oraz badania, które najczęściej zlecają lekarze w kierunku ich diagnozy

Symptomy Cukrzycy Typu 1

Poniższa lista przedstawia najczęstsze objawy cukrzycy typu 1

    • Szybka utrata masy ciała, pomimo braku zmian w diecie i stylu życia
    • częste oddawanie moczu (tzw. poliuria)
    • nadmierne uczucie pragnienia (tzw. polidypsja)
    • uczucie suchości w ustach
    • suchość skóry i błon śluzowych
  • senność, chroniczne zmęczenie i poczucie braku sił
  • zapach acetonu z ust
  • zaburzenia widzenia
  • częste infekcje narządów intymnych
  • Zmiany skórne

Warto zaznaczyć, że powyższe objawy mogą także wskazywać na występowanie innych chorób autoimmunologicznych. Przy okazji każdego z nich należy skonsultować się z lekarzem.

  1. Celiakia – choroba trzewna

W ostatnich latach na półkach supermarketów w Polsce pojawiły się produkty bez glutenu. Pieczywo, płatki czy inne produkty bezglutenowe szturmem weszły do sklepów, a stamtąd do polskich kuchni oraz domów. Czy spożywanie produktów bezglutenowych zamiast tych „normalnych” ma jednak jakiś sens?

Okazuje się, że tak.

W grupie niektórych osób dorosłych oraz dzieci jest to nawet konieczność.

Choroba trzewna – zwana także celiakią – to schorzenie najczęściej występujące u dzieci oraz dorosłych chorych na cukrzycę typu 1. Podobnie jak cukrzyca typu 1 ma podłoże genetyczne i objawia się nietolerancją glutenu zawartego w zbożach, w tym w pszenicy, owsie, życie czy jęczmieniu.

W przypadku osób z celiakią gluten działa toksycznie i prowadzi do zaniku kosmków jelita cienkiego oraz wypustek błony śluzowej, co prowadzi do zaburzenia wchłaniania składników odżywczych z pokarmów. W konsekwencji nawet po posiłku pacjent może zmagać się z epizodami niskich poziomów cukru we krwi – hipoglikemii.

U niektórych pacjentów objawami celiakii są rozległe bóle brzucha, biegunki lub zaparcia. Czasem jednym z objawów jest także niedokrwistość.

Celiakię diagnozuje się u około 3-6% dzieci z cukrzycą typu 1.

W przypadku podejrzenia występowania celiakii lekarz powinien zlecić wykonanie badania krwi z zamiarem wykrycia specyficznych dla tego schorzenia przeciwciał.

  1. Autoimmunologiczne zapalenie błony śluzowej żołądka

Autoimmunologiczne zapalenie błony śluzowej żołądka występuje u 10% pacjentów z cukrzycą typu 1.

Typowymi objawami są:

  • Ból brzucha
  • Osłabienie
  • Problemy z koncentracją
  • Kołatanie serca
  • Bladość
  • Niedokrwistość (anemia)

W przypadku podejrzenia występowania choroby lekarz powinien zlecić badania mające na celu sprawdzenie poziomów żelaza, witaminy B12 lub testów na anemię.

Obecnie nie znamy skutecznych metod leczenia autoimmunologicznego zapalenia błony śluzowej żołądka, jednak należy zadbać o suplementację odpowiednimi dawkami żelaza oraz witaminy B12.

  1. Choroba Hashimoto

Choroba Hashimoto wraz z chorobą Gravesa-Basedowa to najczęściej występujące formy chorób tarczycy w cukrzycy typu 1. Występują u około 30% pacjentów z cukrzycą typu 1.

Najczęstszymi objawami choroby Hashimoto jest ogólne osłabienie, ospałość, uczucie zimna oraz częste zaparcia. Dzieje się tak w wyniku zaburzeń produkcji hormonów tarczycy, które odpowiadają również za regulację poziomów cukru we krwi, ale także regulację temperatury ciała.

Chorobę Hashimoto można łagodzić poprzez zewnętrzne przyjmowanie hormonów tarczycy, należy jednak w pierwszej kolejności zadbać o wystarczającą ilość snu, regularne pory posiłków oraz wystawianie się na światło słoneczne przez minimum 1 godzinę w ciągu dnia.

  1. Choroba Gravesa-Basedowa

Najczęstszymi objawami choroby Gravesa-Basedowa jest nagły spadek masy ciała, uderzenia gorąca w ciągu dnia oraz biegunka. Dzieje się tak w wyniku nadczynności tarczycy, która produkuje zbyt dużo hormonów.

Chorobę Gravesa-Basedowa leczy się poprzez zastosowanie tyreostatyków terapii jodem lub – w najcięższych przypadkach – usunięcie tarczycy.

  1. Stwardnienie rozsiane (SM)

Stwardnienie rozsiane to choroba autoimmunologiczna, w której układ odpornościowy atakuje osłonki mielinowe –  otaczające neurony w mózgu. Odpowiadają one za jakość przesyłanych sygnałów pomiędzy neuronami w mózgu oraz w rdzeniu kręgowym.

Objawami SM są:

  • trudności z chodzeniem,
  • utrata równowagi
  • trudności w komunikacji
  • problemy ze wzrokiem
  • drętwienie
  • ból twarzy

W przypadku podejrzenia występowania stwardnienia rozsianego lekarz powinien zlecić wykonanie  badania obrazowego (rezonans magnetyczny), ocenić tzw. potencjały wywołane (aktywność mózgu w odpowiedzi na bodźce wzrokowe) lub analizę płynu mózgowo-rdzeniowego.

  1. Łysienie plackowate

Jak wskazuje nazwa łysienie plackowate powoduje miejscowe wypadanie włosów z głowy lub innych owłosionych części ciała, w tym także pach, brwi oraz rzęs.

  1. Bielactwo

Bielactwo to choroba autoimmunologiczna, w której układ odpornościowy chorego atakuje melanocyty – komórki odpowiadające za barwę skóry. W rezultacie u pacjentów z bielactwem występują miejscowe przebarwienia rozjaśnionej skóry.

Nie znamy skutecznego leku na bielactwo, jednak istnieje szereg terapii, które prowadzą do przywrócenia koloru skóry.

  1. Autoimmunologiczne zapalenie stawów

Autoimmunologiczne zapalenie stawów to schorzenie, w którym układ odpornościowy atakuje tkankę stawową, co prowadzi do występowania bóli i obrzęków, przez które dochodzi do uszkodzenia stawu.  Najczęstszą formą autoimmunologicznego zapalenia stawów jest reumatoidalne zapalenie stawów, rzadziej występują zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa i łuszczycowe zapalenie stawów.

Lekarz stawia diagnozę na podstawie badania fizykalnego.

Leczenie objawowe jest oparte o zastosowanie leków przeciwzapalnych oraz sterydów.

  1. Choroba Addisona

Choroba Addisona objawia się zmęczeniem, osłabieniem mięśni, utratą apetytu lub nagłą utratą masy ciała. Mogą także wystąpić nudności, wymioty, biegunka, zawroty głowy, spadek ciśnienia tętniczego, przebarwienia skóry, drażliwość, depresja lub nieregularne miesiączki.

Powyższe objawy związane są z niewydolnością kory nadnerczy oraz zaburzeniem produkcji dwóch ważnych hormonów – kortyzolu i aldosteronu. Hormony te odpowiadają za szereg podstawowych funkcji organizmu, w tym regulację ciśnienia krwi, równowagę płynów, funkcjonowanie układu odpornościowego oraz reakcję organizmu na insulinę.

Podsumowanie – czy można pomóc osobie chorej na cukrzycę typu I?

Do niedawna myśleliśmy o cukrzycy typu 1 jako o chorobie nieuleczalnej i niejako o „wyroku”, z którym chory będzie zmagać się do końca życia. Tego typu podejście skłaniało do postawy bierności i bezsilności..

Tak jednak nie jest. Aktualnie dostępne metody terapii czy też nowoczesne systemy ciągłego monitorowania glikemii sprawiają, że wpływ pacjenta i lekarza na przebieg cukrzycy typu 1 jest znacząco większy.

W pierwszej kolejności pacjent musi przyznać się przed samym sobą i bliskimi, że problem istnieje i nie będzie starał się zamiatać go pod dywan. Cukrzyca typu 1 nie jest wyrokiem, ale unikanie konfrontacji z chorobą może doprowadzić do takiej sytuacji.   

Po drugie – pacjent powinien wziąć pełną odpowiedzialność za swoje zdrowie. To od pacjenta zależy czy będzie dbał o sen, nawodnienie oraz regularne pory posiłków, a to od tych czynników w dużej mierze będzie zależeć przebieg choroby i rozwój jej powikłań.

Monitorowanie cukrzycy od samego początku przez pacjenta jest kluczem do uniknięcia poważnych powikłań cukrzycy. Pacjent sam powinien reagować na objawy mogące wskazywać na choroby towarzyszące cukrzycy, zgłosić się do lekarza i o tym poinformować.

Źródła:

https://cukrzycapolska.pl/cukrzyca/statystyki/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6566517/

https://www.unither.com/index.html

dr n. med. Violetta Szostek-Gaweł

ADC-26009