czego unikać przy cukrzycy ciążowej

Podstawą leczenia cukrzycy ciążowej jest odpowiednio zbilansowana dieta, a głównym celem leczenia – regulowanie poziomu glukozy we krwi i prawidłowy przyrost masy ciała zarówno mamy, jak i dziecka. Ciężarna z cukrzycą ciążową nie może być głodna, jednak nie oznacza to, że może jeść wszystko i w dowolnych ilościach. Wręcz przeciwnie – każda kobieta z cukrzycą ciążową musi dbać o to, by jej dieta była różnorodna, miała odpowiednią kaloryczność i składała się z produktów o wysokiej gęstości odżywczej. Sprawdź, czego należy unikać przy cukrzycy ciążowej (w diecie i nie tylko).

Jedzenie, którego należy unikać i pozornie zdrowe przekąski

Komponując posiłki, warto uważać na jedzenie, które u zdrowych osób nie zawsze jest szkodliwe, a które u kobiet z cukrzycą ciążową może wywołać wzrost poziomu glukozy we krwi. Przyszłe mamy z cukrzycą powinny uważać na produkty, takie jak:

  • pieczywo z miodem, słodem jęczmiennym i karmelem, pieczywo pszenne i pieczywo chrupkie (zarówno pszenne, jak i razowe). Zamiast tego wybieraj pieczywo wieloziarniste, żytnie, razowe czy graham,

  • makarony z mąki pszennej i biały ryż, wszelkie rozgotowane kaszy, ryże i makarony  (im dłużej gotujesz dane produkty, tym ich indeks glikemiczny wzrasta). Zamiast tego włącz do diety gruboziarniste kasze, brązowy ryż i makaron z mąki razowej,

  • słodkie mleko – podnosi poziom cukru we krwi, niezależnie od tego, ile tłuszczu zawiera. Zamiast słodkiego mleka wybieraj produkty sfermentowane, takie jak kefir, maślanka naturalna czy jogurt naturalny. Uważaj na spożywanie produktów mlecznych o poranku, ponieważ w godzinach porannych gwałtownie podnoszą one poziom cukru we krwi,

  • purée ziemniaczane, ziemniaki pieczone i smażone, gotowana i rozdrobniona marchew, kukurydza, groszek konserwowy czy buraczki zasmażane – mają dużo węglowodanów i wysoki indeks glikemiczny. Wywołują długotrwały i znaczny wzrost glikemii. Jeśli spożywasz gotowane warzywa (a także potrawy mączne), podczas tego samego posiłku zjedz surówkę, dzięki czemu obniżysz poziom cukru we krwi. Mniej węglowodanów mają m.in. kalafior, brokuły, ogórek świeży i kiszony, papryka żółta i zielona, pomidor, cukinia, cykoria, rzodkiewka, por, kapusta pekińska, sałata zielona, szpinak,

  • suszone owoce – mają wysoki indeks glikemiczny i zawierają duże ilości cukru. Dziennie możesz zjeść jedną porcję owoców, np. 15 g suszonych jabłek lub 15 g suszonych moreli,

  • niektóre świeże owoce – owoce mają wysoki indeks glikemiczny, dlatego należy spożywać je w ograniczonych ilościach. Najwięcej cukru mają banany, winogrona i bardzo dojrzałe owoce,

  • soki owocowe – nawet te bez dodatku cukru mogą podnosić poziom glukozy we krwi,

  • dodatki do pieczywa, takie jak tłuste wędliny, salceson, boczek, mielonki, kaszanka, konserwy mięsne, a także dżemy i miód. Możesz jeść natomiast chude wędliny, mięso pieczone w rękawie, sery twarogowe, pasty serowe z warzywami, ryby i jajka (około 3 tygodniowo). Rzadziej jedz sery żółte, topione, pasztety, kabanosy i tłuste sery twarogowe,

  • owocowe herbaty – mowa przede wszystkim o herbatach z dodatkiem owoców suszonych. Możesz pić natomiast czarną herbatę z dodatkiem cytryny (ale nie za mocną), zieloną herbatę raz dziennie oraz niegazowaną wodę mineralną,

  • kawa czarna i zbożowa – nie są polecane. Słód jęczmienny w kawie zbożowej podnosi cukier. Czarną kawę możesz wypić maksimum raz dziennie.

Oprócz wyżej wymienionych produktów wyeliminuj z diety także słodycze i cukier (oraz wszelki słodzone produkty, np. przetwory owocowe), produkty wysoko przetworzone i dania typu fast food, w tym także chipsy, a także wszelkie produkty, zawierające duże ilości węglowodanów prostych.

Warto wiedzieć! Sposób przygotowania warzyw a ich indeks glikemiczny

Warzywa jedz najlepiej w całości – szatkowanie, ucieranie, miksowanie, gotowanie czy rozdrabnianie podnosi indeks glikemiczny poszczególnych składników. Z tego powodu wybieraj raczej surówki i sałatki zamiast np. koktajli czy smoothies.

Głód, przejadanie się i nieregularne posiłki

Przy cukrzycy ciążowej niezwykle ważne jest nie tylko to, co jesz, ale też, kiedy i w jakich ilościach. Musisz dostarczać organizmowi odpowiednią ilość kalorii w ciągu doby, a także unikać głodu, który może być niebezpieczny dla Twojego dziecka. Z drugiej strony nie możesz też się przejadać, ponieważ to mogłoby skutkować zbyt szybkim przyrostem masy ciała dziecka (niekorzystnym zarówno dla każdej przyszłej mamy, jak i dla dziecka).

Jeśli masz cukrzycę ciążową, powinnaś:

  • spożywać około 6 posiłków dziennie – 3 główne i 3 uzupełniające,

  • każdy posiłek jeść codziennie o tej samej porze,

  • unikać długich przerw między posiłkami – każda przerwa powinna mieć około 2,5-3 godziny,

  • ostatni posiłek jeść około 22.30.

Kaloryczność posiłków powinna być dobrana do Twojej wagi, a także do wzrostu i wieku. Przyjmuje się, że kobiety z prawidłową wagą powinny przyjmować około 30 kcal na 1 kg masy ciała. Kobiety z nadwagą (czyli takie, których masa ciała przekracza 120% normy) powinny spożywać 25-30 kcal na każdy kilogram masy ciała. U kobiet z niedowagą wartość ta powinna wzrosnąć. Aby mieć pewność, że kaloryczność Twoich posiłków jest dobrana prawidłowo, skonsultuj się z lekarzem lub dietetykiem.

Warto wiedzieć! Kontrola ciał ketonowych w moczu 

By mieć pewność, że Twój organizm nie odczuwa głodu, codziennie rano powinnaś kontrolować obecność ciał ketonowych (acetonu) w moczu. Stan głodu utrzymujący się przez długi czas może być zagrożeniem dla dziecka. Do wykrywania obecności acetonu wykorzystuje się testy paskowe. Jeśli wynik testu wykonanego nad ranem jest dodatni, po konsultacji z lekarzem możesz skrócić przerwę między kolacją lub śniadaniem albo wprowadzić dodatkowy posiłek około 3.00 nad ranem.

Zmęczenie, stres i niedobory snu

Każda przyszła mama powinna dbać o swój ogólny dobrostan – dobrze się odżywiać, regularnie ruszać, dużo odpoczywać, unikać stresu i dbać o odpowiednią ilość snu w nocy. Sen jest bowiem podstawową, biologiczną potrzebą organizmu, a jego niedobory skutkują często zaburzeniami zdrowotnymi – fizycznymi oraz psychicznymi. W nocy, gdy śpisz, w Twoim organizmie zachodzą procesy regeneracyjne niezbędne dla zdrowia Twojego i Twojego dziecka. W tym czasie układy immunologiczny i nerwowy mają szansę na regenerację, a co za tym idzie – Twój organizm staje się silniejszy i bardziej odporny na infekcje. Unikanie niewyspania i przemęczenia prowadzi więc m.in. do poprawy samopoczucia i wzrostu odporności.

Ważne! Kontrola glikemii w ciąży

Wszystkie mamy z cukrzycą ciążową muszą regularnie kontrolować poziom glukozy w organizmie. Glikemię można kontrolować np. dzięki nowoczesnemu systemowi FreeStyle Libre, który umożliwia wykonywanie jednosekundowych odczytów bez konieczności każdorazowego nakłuwania opuszki palca. Poza tym, korzystając z FreeStyle Libre, możesz monitorować glikemię w sposób ciągły, a także śledzić zmiany w stężeniu glukozy w ciągu doby.

Jeśli będziesz dbać o to, co jesz, a do tego dobrze się wysypiać, dużo odpoczywać, unikać stresu i regularnie się ruszać, łatwiej będzie Ci utrzymać glikemię w normie, a także zmniejszysz prawdopodobieństwo na wystąpienie cukrzycy typu drugiego po ciąży.

Bibliografia 

Źródła z przypisów:

  1. Dieta dla pacjentki z cukrzycą ciążową, Szpital Uniwersytecki w Krakowie, dostęp: https://www.su.krakow.pl/repozytorium-plikow/strefa-pacjenta/zalecenia-po-hospitalizacji/79-dp-05c-dieta-dla-pacjentki-z-cukrzyca-ciazowa-z-przykladowym-jadlospisem-dla-diety-1800-kcal/file [14.10.2020].
  2. Sochacki-Wójcicka N., Cukrzyca ciążowa, dostęp: https://mamaginekolog.pl/cukrzyca-ciazowa/ [14.10.2020].
  3. Grzelak T., Janicka E., Kramkowska M., Walczak M., Czyżewska K., Cukrzyca ciążowa – skutki niewyrównania i podstawy regulacji glikemii, [w:] Nowiny Lekarskie 2013, 82, 8, 163–169, dostęp: https://jms.ump.edu.pl/uploads/2013/2/163_2_82_2013.pdf  [14.10.2020].
  4. Krajewska O., Skrypnik K., Kręgielska-Narożna M., Suliburska J., Bogdański P., Wpływ długości i jakości snu na parametry antropometryczne, metaboliczne i ogólny stan zdrowia fizycznego i psychicznego, [:] Forum Zaburzeń Metabolicznych, tom 8, nr 2, 2017, s. 47-55, dostęp: https://journals.viamedica.pl/forum_zaburzen_metabolicznych/article/view/54254/41129 [14.10.2020]

Pozostałe źródła:

  1. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2017 – Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, [w:] Diabetologia Praktyczna 2017 tom 3, suplement A,
    Dostęp: https://journals.viamedica.pl/diabetologia_praktyczna/article/view/50403/37172 [25.11.2020].
  2. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2020 – Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, [w:] Diabetologia Praktyczna, tom 6, nr 1, 2020,
    Dostęp: https://cukrzyca.info.pl/aktualnosci/zalecenia_kliniczne_dotyczace_postepowania_u_chorych_na_cukrzyce_2020_stanowisko_ptd [25.11.2020].
  3. Poradnik żywienia kobiet w ciąży, Instytut Matki i Dziecka
    Dostęp: http://www.imid.med.pl/images/poradnik-zywienia-dla-kobiet-w-ciazy.pdf [10.14.2020].
  4. Katra B., Cukrzyca ciążowa, 07.06.2017.
    Dostęp: https://www.mp.pl/cukrzyca/cukrzyca/inne/66438,cukrzyca-ciazowa [10.14.2020].
  5. Sieradzki J., Czy zmiana stylu życia ma jeszcze znaczenie?, [w:] Diabetologia – postępy 2013/2014. Med. Prakt., 2014.
    Dostęp: https://diabetologia.mp.pl/leczenie/postepy/104717,czy-zmiana-stylu-zycia-ma-jeszcze-znaczenie [14.10.2020].

ADC-29682 v1.0