Przygotowanie do porodu w ciąży
Ciąża to czas, kiedy organizm kobiety przechodzi szereg zmian – wie to każdy. Jednak nie wszyscy wiedzą, że wpływa ona również na rozwój pewnych nieprawidłowości. Choroby indukowane ciążą to chleb powszedni każdej położnej pracującej w poradni ginekologiczno-położniczej. Jedną z nich jest cukrzyca ciążowa i dziś weźmiemy pod lupę wszystko, co z nią związane.

Zacznijmy od samego pojęcia cukrzycy. Zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego jest to „grupa chorób metabolicznych charakteryzująca się hiperglikemią wynikającą z defektu wydzielania i/lub działania insuliny”.

W praktyce oznacza to, że w wyniku nieprawidłowości działania, czy też wydzielania insuliny, pacjentowi grozi wystąpienie zaburzeń wielu układów i funkcji wielu narządów.

Światowa Organizacja Zdrowia podaje następujące rodzaje cukrzycy:

– Typu 1,

– Typu 2,

– Cukrzyca ciążowa (GDM – Gestational Diabetes Mellitus),

– Inne specyficzne typy cukrzycy

Hiperglikemia w ciąży nie tylko zwiększa ryzyko powikłań u ciężarnej, ale również u rozwijającego się płodu, dlatego ważne jest, aby była ona szybko zdiagnozowana. Pierwszy pomiar stężenia glukozy we krwi matki dokonywany jest na czczo do 10 tygodnia ciąży, przy pierwszej wizycie u ginekologa. Kobiety będące w grupie ryzyka cukrzycy ciążowej (GDM) powinny na pierwszej wizycie u ginekologa otrzymać również skierowanie na badanie OGTT 75g, czyli tzw. test obciążenia glukozą. Jeśli pierwsze badanie glikemii na czczo wykaże wynik prawidłowy, czyli poniżej 92 mg/dl, to pacjentka taka zostaje objęta standardowym programem diagnostycznym i OGTT 75g wykonuje się u niej między 24. a 28. tygodniem ciąży. Nie należy do tego czasu jednak bagatelizować żadnych objawów mogących świadczyć o pojawieniu się cukrzycy.

Kiedy warto zgłosić się do lekarza i wykonać kontrolne pomiary glikemii? 

Jeśli wynik pierwszej oceny poziomu cukru okazał się prawidłowa mimo to zauważyłaś:

– częste zmęczenie lub senność,

– suchość w jamie ustnej i wzmożone pragnienie oraz apetyt,

– zaburzenia widzenia,

– częste infekcje grzybicze pochwy lub infekcje skóry bądź pęcherza moczowego.

Diagnoza – cukrzyca ciążowa 

Załóżmy zatem, że została zdiagnozowana u Ciebie cukrzyca ciążowa. Schematy postępowania u kobiet ciężarnych z tym schorzeniem są dwa. Za każdym razem pacjentki kierowane są pod opiekę Poradni Diabetologicznej dla Kobiet w Ciąży, a tam diabetolog, analizując wyniki badań decyduje, czy wystarczy zmiana diety i stylu życia, czy należy jednak włączyć leczenie Insuliną.

W obu przypadkach niezwykle istotne stają się regularne pomiary glikemii. O ile dla pacjentek chorujących wcześniej na cukrzycę nie są one nowością, o tyle dla kobiet, u których cukrzyca rozpoznana została  po raz pierwszy w ciąży to zupełnie nowa sytuacja.

Jak prawidłowo badać poziom cukru we krwi w ciągu dnia? 

Istnieją 2 sposoby:

  • Pomiar tradycyjnym glukometrem,
  • Pomiar przy użyciu systemu ciągłego monitorowania glikemii

Glukometr to urządzenie, dzięki któremu po nakłuciu opuszki palca oraz wydobyciu niewielkiej kropli krwi na jednorazowy pasek możemy odczytać aktualne stężenia glukozy. Przy wyborze tej metody należy pamiętać o dokładnym umyciu rąk przed pomiarem, konieczności nakłuwania palca za każdym razem, kiedy chcemy dokonać badania oraz o stałym zapisywaniu swoich wyników w dzienniczku, aby móc przedstawić je lekarzowi podczas wizyty.

Pomiary przy użyciu systemu ciągłego monitorowania wyglądają nieco inaczej. Sensor FreeStyle Libre to niewielkie urządzenie aplikowane na tylnej części ramienia, zapewniające ciągłe monitorowanie stężenia glukozy  w płynie śródtkankowym.  Odczyty poziomu glikemii są całkowicie bezbolesne, dokonują się poprzez jednosekundowe skanowanie (zbliżenia) czytnika do sensora. Skanować możesz tak często, jak chcesz – przy użyciu czytnika lub telefonu z darmową aplikacją FreeStyle LibreLink. Dzięki niej masz stały dostęp do wykresów z ostatnich 8h i strzałek trendu. Możesz dodawać notatki oraz zdalnie udostępniać  wyniki swojemu lekarzowi. Wszystko to odbywa się bez użycia nakłuwacza czy pasków.

Sensor FreeStyle Libre działa przez dwa tygodnie, jest dyskretny i wodoodporny, dlatego możesz się z nim kąpać, ćwiczyć na siłowni czy pływać.

Warto pamiętać, iż kobieta w ciąży powinna wykonywać pomiary bardzo często: na czczo oraz 1 godzinę po każdym posiłku.

A skoro znamy już metody pomiaru glikemii, to należy odpowiedzieć na następujące pytanie.

Jaka jest rola pomiarów glikemii w przygotowaniu do porodu? 

Celem leczenia cukrzycy ciążowej jest osiągnięcie możliwie pełnej normoglikemii, czyli doprowadzenie do stanu, w którym poziom glukozy we krwi pacjentki jest najbardziej zbliżony do normy. Można to osiągnąć dzięki odpowiedniej diecie i dostosowanej do pacjentki aktywności fizycznej, co jest najczęściej zalecane przez diabetologów. W przypadku braku efektów tego postępowania inicjowane jest stosowanie insuliny.

U ciężarnych obciążonych cukrzycą istotną rolę ogrywa też obserwacja dobrostanu płodu. Choroba ta może wywołać wiele nieprawidłowości w jego organizmie i odbić się na zdrowiu noworodka, może też przyczynić się do przedwczesnego starzenia się łożyska. Jednym z częściej występujących powikłań po stronie nienarodzonego dziecka jest makrosomia, czyli zbyt duża masa dziecka w odniesieniu do wieku płodowego, będąca też często wskazaniem do rozwiązania ciąży przez cięcie cesarskie. Inne powikłania to min. wady wrodzone u noworodka oraz jego niedocukrzenie po porodzie.

Monitorowanie glikemii ważne jest również podczas samego porodu. Powinno odbywać się mniej więcej co 1-2 godziny, jest to istotna profilaktyka niedocukrzenia noworodka po porodzie. Tutaj szczególne sprawdzi się  system ciągłego monitorowania jakim jest  FreeStyle Libre. Pozwoli to uniknąć dodatkowego stresu związanego z koniecznością regularnego nakłuwania palca, a co najważniejsze, system ten wskazuje trendy poziomu glukozy we krwi i pozwala personelowi dokładniej dostosować postępowanie w trakcie porodu.

Należy jednak pamiętać, że kobiety z rozpoznaną cukrzycą ciążową, u których występuje normoglikemia, mają szansę na urodzenie zupełnie zdrowego dziecka. Muszą one stosować się do zaleceń i co najważniejsze regularnie sprawdzać poziom glikemii.

Podsumowując, możemy śmiało stwierdzić, że to właśnie ciągłe monitorowanie glikemii stanowi jeden z kluczy do prawidłowego przebiegu ciąży, jej rozwiązania i uniknięcia powikłań zdrowotnych u noworodka. Dlatego właśnie tak istotną rolę stanowi odpowiednia edukacja pacjentek w zakresie dostępnych metod pomiarów.

Julia Ignaczak
Młoda Położna

ADC-26010